Chăn nuôi heo là một trong những hoạt động sản xuất góp phần tạo thu nhập, cải thiện đời sống cho nhiều hộ gia đình trên địa bàn xã An Phú. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ dịch bệnh, đặc biệt là bệnh Dịch tả heo Châu Phi. Vì vậy, việc áp dụng các biện pháp an toàn sinh học có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ đàn vật nuôi, hạn chế thiệt hại kinh tế, đồng thời ngăn ngừa mầm bệnh xâm nhập và lây lan.
Dịch tả heo Châu Phi là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi-rút gây ra, xảy ra ở mọi lứa tuổi heo, có khả năng lây lan nhanh và gây thiệt hại nghiêm trọng cho người chăn nuôi. Trong một số trường hợp, tỷ lệ chết có thể lên đến 100% số heo mắc bệnh. Bệnh chỉ xảy ra trên loài heo, bao gồm heo nhà và heo rừng, không lây sang người.
Vi-rút Dịch tả heo Châu Phi có sức đề kháng cao, có thể tồn tại trong máu, các mô và sản phẩm thịt heo chưa được xử lý nhiệt đúng cách. Mầm bệnh có thể xâm nhập vào cơ sở nuôi thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với heo mắc bệnh; sử dụng thức ăn, nước uống nhiễm vi-rút; dụng cụ, phương tiện vận chuyển, quần áo, giày dép của người chăm sóc chưa được vệ sinh, sát trùng. Ngoài ra, chuột, côn trùng và các động vật khác cũng có thể góp phần phát tán mầm bệnh.
Về triệu chứng nhận biết, heo mắc bệnh thường có biểu hiện sốt cao từ 40,5 đến 42 độ C, mệt mỏi, bỏ ăn, nằm tụm lại, ít vận động và thở nhanh. Da có thể bị sung huyết, tím tái hoặc xuất huyết, nhất là ở vùng bụng, ngực, tai và chân.
Một số trường hợp xuất hiện dịch nhầy ở mũi, mắt, nôn ói, táo bón hoặc tiêu chảy, phân có lẫn máu. Heo mang thai có thể bị sẩy thai; heo mắc bệnh thể cấp tính thường suy yếu nhanh và có thể chết trong thời gian ngắn.
Tuy nhiên, những biểu hiện trên cũng có thể xuất hiện ở một số bệnh khác. Do đó, khi phát hiện heo có dấu hiệu bất thường hoặc chết không rõ nguyên nhân, người nuôi cần nhanh chóng thông báo cho chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn để kiểm tra, lấy mẫu xét nghiệm, xác định nguyên nhân và hướng dẫn xử lý. Tuyệt đối không tự ý mổ khám, mua thuốc điều trị hoặc vận chuyển heo ra khỏi khu vực khi chưa có hướng dẫn của cơ quan chức năng.
Để chủ động bảo vệ đàn vật nuôi, giải pháp quan trọng là thực hiện nghiêm quy trình chăn nuôi an toàn sinh học.
Thứ nhất, về vị trí và điều kiện chuồng trại.
Khu vực nuôi heo cần được bố trí phù hợp với quy hoạch sử dụng đất và các quy định hiện hành; bảo đảm có nguồn nước sạch, đủ phục vụ sản xuất và có hệ thống thu gom, xử lý chất thải. Chuồng trại nên có hàng rào bao quanh nhằm kiểm soát người, phương tiện và động vật ra vào.
Cần thiết kế chuồng thông thoáng, sạch sẽ, nền không trơn trượt, có độ dốc và hệ thống thoát nước phù hợp. Đối với chuồng nuôi hở, cần lắp đặt lưới hoặc mùng chắn côn trùng để hạn chế các vật trung gian mang mầm bệnh xâm nhập. Tại cổng ra vào và khu vực chuồng nuôi phải bố trí hố sát trùng, thường xuyên bổ sung hoặc thay dung dịch theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Thứ hai, về lựa chọn và quản lý con giống.
Khi mua heo giống, cần lựa chọn cơ sở cung cấp có uy tín, vật nuôi khỏe mạnh, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, có giấy tờ kiểm dịch theo quy định. Heo mới nhập về phải được bố trí khu vực cách ly riêng ít nhất 2 tuần, thường xuyên theo dõi sức khỏe trước khi nhập chung với đàn hiện có.
Không nuôi chung heo mới nhập với heo đang nuôi khi chưa bảo đảm điều kiện an toàn dịch bệnh; không nuôi lẫn nhiều lứa tuổi trong cùng một ô chuồng và không để các loài vật khác tiếp xúc với đàn heo.
Thứ ba, về thức ăn và nguồn nước.
Sử dụng thức ăn có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm chất lượng, phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển. Cung cấp đầy đủ nước sạch; không sử dụng nguồn nước ô nhiễm, đặc biệt không dùng trực tiếp nước sông chưa qua xử lý để vệ sinh chuồng trại.
Không tận dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý nhiệt, thức ăn ôi thiu hoặc thức ăn của đàn heo đã mắc bệnh để cung cấp cho vật nuôi khỏe mạnh. Trường hợp sử dụng thức ăn có nguồn gốc từ phụ phẩm động vật, phải xử lý nhiệt theo đúng hướng dẫn chuyên môn nhằm tiêu diệt mầm bệnh.
Thứ tư, về vệ sinh và tiêu độc khử trùng.
Thường xuyên làm sạch chuồng trại, máng ăn, máng uống và các dụng cụ phục vụ sản xuất. Phân, chất thải phải được thu gom hằng ngày, xử lý bằng phương pháp phù hợp, không để tồn đọng gây ô nhiễm môi trường.
Định kỳ phun thuốc sát trùng xung quanh khu vực nuôi, chuồng trại và lối đi ít nhất một lần mỗi tuần khi chưa có dịch. Khi phát sinh ổ dịch hoặc có nguy cơ lây nhiễm cao, cần tăng cường tần suất vệ sinh, tiêu độc khử trùng theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.
Kiểm soát chặt chẽ người và phương tiện ra vào khu vực sản xuất. Người chăm sóc phải thay quần áo, giày dép và sử dụng trang phục bảo hộ riêng. Các phương tiện vận chuyển cần được vệ sinh, phun thuốc sát trùng trước và sau khi ra vào.
Bên cạnh đó, cần thường xuyên phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh, diệt chuột, ruồi, muỗi và ngăn chặn chó, mèo, gia cầm cùng các động vật khác xâm nhập khu vực nuôi.
Thứ năm, về chăm sóc và quản lý đàn heo.
Xây dựng chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng phù hợp với từng giai đoạn phát triển; bảo đảm mật độ nuôi hợp lý, cung cấp đầy đủ thức ăn, nước uống và theo dõi tình trạng sức khỏe hằng ngày để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường.
Thực hiện tiêm phòng các loại vắc-xin theo hướng dẫn của cơ quan thú y. Đối với vắc-xin phòng bệnh Dịch tả heo Châu Phi, chỉ sử dụng sản phẩm được phép lưu hành, đúng đối tượng, đúng quy trình và có sự hướng dẫn của cán bộ chuyên môn.
Ngoài ra, cần áp dụng phương thức chăn nuôi “cùng vào, cùng ra”, hạn chế việc đưa thêm heo mới vào đàn đang nuôi. Sau mỗi đợt nuôi, phải vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng trại, dụng cụ và để trống chuồng theo thời gian quy định, bảo đảm điều kiện an toàn trước khi tiếp nhận lứa mới.
Bên cạnh việc chủ động phòng bệnh, khi phát hiện dịch bệnh xảy ra, người chăn nuôi cần thực hiện nghiêm nguyên tắc 5 không, cụ thể:
Một là, không giấu dịch. Khi phát hiện heo mắc bệnh hoặc chết bất thường, phải báo ngay cho chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn.
Hai là, không mua bán, vận chuyển heo bệnh, heo chết hoặc heo nghi mắc bệnh ra khỏi khu vực đang có nguy cơ xảy ra dịch.
Ba là, không giết mổ, tiêu thụ heo mắc bệnh hoặc nghi mắc bệnh, cũng như các sản phẩm từ heo không bảo đảm an toàn.
Bốn là, không sử dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý nhiệt để làm thức ăn cho heo.
Năm là, không vứt xác heo chết ra môi trường, sông, kênh, rạch hoặc nơi công cộng; không tự ý tiêu hủy khi chưa có hướng dẫn của cơ quan chức năng.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi mắc bệnh, người nuôi cần nhanh chóng thông báo cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan chuyên môn để được hướng dẫn. Bà con cũng có thể liên hệ số điện thoại 0918 823 010, gặp ông Phạm Phú Cường, phụ trách lĩnh vực chăn nuôi, thú y trên địa bàn xã An Phú.
Trường hợp xác định có dịch, người dân phải phối hợp thực hiện các biện pháp khoanh vùng, cách ly, vệ sinh, tiêu độc khử trùng và tiêu hủy heo mắc bệnh theo đúng quy định. Việc hỗ trợ kinh phí cho người chăn nuôi có heo bị tiêu hủy được thực hiện theo Nghị định số 116/2025/NĐ-CP ngày 05 tháng 6 năm 2025 của Chính phủ và các quy định hiện hành có liên quan.
Phòng, chống bệnh Dịch tả heo Châu Phi là trách nhiệm chung của toàn xã hội, trong đó mỗi hộ chăn nuôi giữ vai trò quan trọng. Sự chủ động trong việc thực hiện các biện pháp an toàn sinh học, kiểm soát nguồn giống, bảo đảm thức ăn, nước uống, thường xuyên vệ sinh, tiêu độc khử trùng và theo dõi sức khỏe đàn heo chính là những giải pháp thiết thực để hạn chế nguy cơ dịch bệnh.
Với phương châm “Phòng bệnh là chính, phát hiện sớm, xử lý kịp thời”, UBND xã An Phú kêu gọi các hộ chăn nuôi nâng cao ý thức, tích cực thực hiện các khuyến cáo của cơ quan chuyên môn, chung tay bảo vệ đàn vật nuôi, phát triển sản xuất bền vững và giữ gìn môi trường sống trên địa bàn.
Thực hiện: TTDVTH
